در سازمان توسعه تجارت ایران تجارت ترجیحی ، تجارت ترجیحی به این معناست که کشورها برای اقلام محدود و مشخصی از کالاها، براساس مذاکرات انجامشده، تخفیفهای تعرفهای در نظر میگیرند.ج. ا. ایران در حال حاضر پنج موافقتنامه تجارت ترجیحی دوجانبه با کشورهای ترکیه، تونس، بوسنی و هرزگوین، کوبا و پاکستان دارد.
این موافقتنامهها پس از بررسیهای کارشناسی، انجام مذاکرات و توافق با طرف مقابل و امضای مفاد آن به صورت لایحه به مجلس شورای اسلامی ارائه شده و پس از طی مراحل قانونی تصویب به قانون لازم الاجرا تبدیل می شوند.
حاجیکریمی با بیان اینکه موافقتنامهها پس از تصویب مجلس و شورای نگهبان به عنوان قانون برای اجرا به دولت ابلاغ می شوند و ماهیتی دائمی پیدا میکنند، گفت: موافقتنامهها، برخلاف تفاهمنامهها به قانون تبدیل میشوند؛ به همین دلیل موافقتنامههای تجاری از جایگاه و شرایط حقوقی ویژهای برخوردارند.
مذاکرات مربوط به انعقاد موافقتنامههای تجاری در همه کشورهای دنیا فرآیندی زمانبر است و در برخی موارد، مذاکرات به ویژه مذاکرات چندجانبه بیش از ۲۰ سال به طول انجامیده تا طرفها به چارچوب نهایی توافق دست یابند.
او با اشاره به موافقتنامههای چندجانبه ایران، گفت: ج. ا. ایران علاوه بر موافقتنامههای ترجیحی دوجانبه، در قالب موافقتنامه تجارت ترجیحی «دی ۸» که میان هشت کشور مسلمان در حال توسعه منعقد شده و همچنین موافقتنامه تجارت ترجیحی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی نیز مشارکت دارد.
از میان ۵۷ کشور عضو سازمان همکاری اسلامی، تاکنون هفت کشور از سال ۱۴۰۱ اجرای موافقتنامه تجارت ترجیحی را آغاز کردهاند و پیشبینی میشود سایر کشورها، از جمله اعضای شورای همکاری خلیج فارس نیز به این موافقتنامه بپیوندند.
حاجیکریمی با اشاره به شروع روند مذاکرات مربوط به بازنگری در این توافقنامههای چند جانبه، اظهار کرد: طولانی شدن روند مذاکرات، قدیمی شدن فهرست کالاها و کاهش اثربخشی تخفیفهای تعرفهای، از سال گذشته مذاکرات جدیدی برای اصلاح و توسعه موافقتنامههای «دی ۸»، سازمان همکاری اسلامی و اکو آغاز شده است؛
در این مذاکرات پیشنهاد شده است که این توافقنامهها یک گام فراتر رفته و از تجارت ترجیحی به سمت موافقتنامه تجارت آزاد یا موافقتنامه های جامع همکاری حرکت کنند.